Ontwikkelingsland – Boerderij / Plantage
De ananas is een grote vrucht die meer dan vier kilo kan worden. Het telen van de ananas duurt twee jaar. Elke vier à vijf jaar kan er drie keer geoogst worden. Hiervoor wordt het rijpen van de ananas gestimuleerd door het gebruik van chemische middelen als ethyleen en ethrel. Bij de productie van biologische ananas mogen deze middelen echter niet gebruikt worden. De voornaamste ananasproducerende landen zijn Brazilië, Thailand, de Filippijnen, China en Costa Rica.
Ontwikkelingsland – Verwerking en export
Voornamelijk wordt de ananas naar het Westen geëxporteerd. In het Westen wordt ananas verwerkt in blik of als ananassap. Verwerker en exporteur Blue Skies heeft een fabriek in Ghana. Hier worden de kant-en-klare ananaspartjes geproduceerd die bij ons in de supermarkt liggen. Werknemers in de fabriek snijden de ananassen en drie dagen later kunnen wij ze in Nederland kopen.
Westen – Import en verwerking
Veertig procent van de ananasimport gaat naar Europa. Nederland koopt jaarlijks ongeveer 128.624 ton ananas in. Dit komt grofweg neer op 64,3 miljoen stuks. Niet al deze ananassen worden door Nederlanders opgegeten. Driekwart wordt vervolgens verscheept naar landen als Duitsland en Rusland.
Westen – Detailhandel
In blik, in tropisch vruchtensap of als hele vrucht wordt de ananas wereldwijd geconsumeerd. Hoewel het vroeger een luxeproduct was, is de ananas tegenwoordig een heel gewoon verschijnsel in de supermarkt.
Natuur en milieu
In landen zoals Costa Rica wordt toegang tot water een steeds groter probleem. Het water is door pesticiden van plantages vervuild en de watervoorraden slinken erg snel. Lokale bevolking heeft hierdoor onvoldoende toegang tot drinkwater.
Kinderarbeid
De gemiddelde leeftijd van de kinderen die op de ananasplantages in Ecuador werken is 11,5 jaar. Sommige kinderen beginnen al met werken als ze nog maar 8 of 9 jaar oud zijn. Dit blijkt uit een rapport van Human Right’s Watch. Kinderarbeid op plantages is een groot probleem.
Monoculturen
In de Filippijnen richten de meeste ananasboeren zich alleen op de ananas. Zij willen een grote oogst want dit levert meer geld op. Hierdoor ontstaan monoculturen waarbij slechts één gewas geproduceerd wordt. Om deze reden gaat de kwaliteit van de bodem achteruit en zijn de gewassen sneller vatbaar voor ziektes en epidemieën. Met een minimale oogst wordt dan gelijk weinig verdiend omdat ananas het enige product is wat verbouwd wordt.
Illegale productie
Bedrijven in de ananassector zijn gaan produceren op stukken land van de lokale bevolking. Hoewel dit illegaal is, omdat de bedrijven hiermee het land van de bevolking vervuilen, gebeurt het toch.
Pesticiden
De ananas is vatbaar voor bacteriën en epidemieën dus moeten ananasboeren pesticiden gebruiken. De EU heeft zeer strenge normen opgelegd met betrekking tot het gebruik van pesticiden. De ontwikkelingslanden kunnen door gebrek aan kennis en middelen vaak niet aan deze normen voldoen.
Minimaal marktaandeel voor boeren
Onafhankelijke ananaskwekers bepalen zelf aan wie zij hun ananas verkopen. Het zijn kleine bedrijven en kunnen moeilijk opboksen tegen grote bedrijven. Zij hebben geen vaste afspraken met exportbedrijven en zijn daarmee kwetsbaar als het gaat om veranderingen in verplichtingen in de markt. Zij ontvangen vaak als laatst technische informatie over de productie en krijgen geen training over hoe zij het best te werk kunnen gaan. Vrouwen in de ananasproductie vallen vaak binnen deze categorie.
Eerlijke arbeidscontracten
In Kerala, India hebben verschillende vakbonden een fabriek opgericht die door 300 kleine boeren beheerd worden. In de fabriek, Nadukkara Agro Processing Company Ltd (NAPCL), verwerken de boeren hun ananassen. De verwerking van ananas in het land van productie is een goede ontwikkeling. Dit heeft als meerwaarde extra banen en daarmee inkomen. Fair Trade Original stimuleert dit en biedt boeren eerlijke contracten aan om hun leefomstandigheden te verbeteren.
Kleinschalige productie
Productie op een kleinschalig niveau is ecologisch verantwoord en goed voor de plaatselijke economie. Met wat kennis van buitenaf wordt een duurzame productie gecreëerd. Hierbij is geen sprake van uitputting van de grond. Er zijn geen chemische middelen nodig om de grond vruchtbaar te maken en te houden. Daarnaast is er geen risico op bodemerosie gezien de hoge dichtheid van de vegetatie. Door deze hoge dichtheid wordt ook het behoud van water bevorderd. Irrigatiesystemen zijn dan vaak niet nodig. Plagen worden in toom gehouden door natuurlijke bestrijders als insecten.
Max Havelaar
Boeren aangesloten bij Max Havelaar krijgen naast een minimum prijs voor hun ananasoogst een premie. De associatie van ananasboeren besluit democratisch hoe dit geld geïnvesteerd moet worden. Dit kan op sociaal vlak zijn of bijvoorbeeld projecten ter verbetering van de omgeving. Max Havelaar wil op deze manier de boeren helpen een betere toekomst voor zichzelf te creëren. Er zijn negen ananasplantages en coöperaties uit Benin, Costa Rica en Ghana die onder de handelsvoorwaarden van Max Havelaar leveren.
Rainforest Alliance
Het keurmerk heeft als doel biodiversiteit te behouden waar agrarische productie plaatsvindt. Rainforest Alliance streeft naar duurzame leefomstandigheden voor boeren. Dit doet Rainforest Alliance door het beleid van bedrijven, consumentengedrag en het gebruik van land te beïnvloeden. Dit keurmerk legt de nadruk op milieu en arbeidsomstandigheden bij productie van grondstoffen. Rainforest Alliance gaat voor verbetering van natuurlijke omgeving, lokale bevolking en boeren. Rainforest Alliance heeft duurzaamheidscriteria opgesteld en is continu bezig ananasproducenten te motiveren volgens deze criteria te produceren. Zij geloven dat een duurzame omgeving en maatschappij bijdraagt aan een betere wereld.
English
