Ontwikkelingsland – Boerderij / plantage
De productie van cacaobonen vindt voornamelijk plaats op kleinschalige familie boerenbedrijven in ontwikkelingslanden: ongeveer 90% van de cacao wereldproductie komt van boerderijen met slechts twee tot vijf hectares. Op de boerderij worden de vruchten geplukt en opengesneden. De bonen worden uit de vrucht gepeld en bedekt, met matten of bananenbladeren. Door rotting van een laagje pulp dat van nature om de bonen zit komt een fermentatieproces op gang. Hierdoor krijgt de boon zijn donkere kleur. Vervolgens worden de bonen gedroogd. Dit gebeurt bij voorkeur door zonlicht maar er worden ook wel drooginstallaties gebruikt.

Ontwikkelingsland – Verwerking en export
De cacaobonen worden vervolgens voor verdere verwerking opgekocht door verscheidene lokale handelaren en grotere handelsorganisaties. Deze handelaren inspecteren de cacaobonen. Zij verkopen ze op hun beurt aan de exporteur die ze naar het westen transporteert. Soms worden de bonen al in het ontwikkelingsland gemalen. Van alle cacaobonen echter wordt tweederde in Westerse landen verwerkt tot halffabrikaten en producten die klaar zijn voor de supermarkt. De bonen worden in jute zakken vervoerd maar ook met behulp van de ‘mega-bulk’ methode. De bonen worden dan los in het schip gestort.

Westen – Import en verwerking
De grootste verwerking van cacao gebeurt in Westerse landen. Hier worden cacaobonen schoongemaakt, geroosterd en vermalen tot cacaomassa. Cacaomassa vormt de basis van alle overige cacaoproducten. Met behulp van cacaoboter, suiker en melk maken de Westerse fabrieken allerlei chocoladeproducten.

Westen – Detailhandel
Consumptie van chocolade vindt vooral plaats in het Westen. Chocolade komt via distributiecentra terecht bij de detailhandel. Supermarkten verdienen flink aan deze lekkernij. Naast reguliere verkoop van chocolade wordt chocolade massaal verkocht met feestdagen zoals Sinterklaas en Pasen. Consumptie van chocolade in cacaoproducerende landen is nihil. Slechts een schijntje van al het geproduceerde cacao blijft in deze landen, bijna alles wordt geëxporteerd. Tussen 2001 en 2003 bleef in Ivoorkust slechts 0,7% van de cacao in eigen land. Hier wordt vermoedelijk geen chocolade van gemaakt. Zij beschikken niet over de benodigde machines en techniek.

Natuur en milieu
Cacaobomen groeien goed samen met andere bomen en planten. Omdat zij zeer gevoelig zijn voor weersomstandigheden worden cacaobomen daarom ‘gemixt’ met andere bomen. Dit heeft als voordeel dat men niet helemaal afhankelijk is van de cacao opbrengst. Er valt dan ook te oogsten van maïsplanten, bonen, ananasplanten, palmbomen en mangobomen.

Fair trade
De cacaoboer krijgt een eerlijke prijs voor cacao sinds de komst van fair trade initiatieven. Er is sprake van een eerlijke prijs wanneer deze minstens €1025, - is per ton cacaobonen. Een voorbeeld van een goed fair trade initiatief is Kuapa Kokoo in Ghana. Zij hebben als missie de boeren een waardig bestaan te laten behalen. Ook willen zij dat vrouwen meer meedenken. Zij streven naar duurzaamheid, transparantie en democratie bij de cacaoproductie.

Bijscholing boeren
Er zijn meerdere projecten gaande die het doel hebben boeren bij te scholen. Door meer kennis zijn zij in staat betere keuzes te maken om hun levensituatie te verbeteren. Volgens de ‘World Cocoa Foundation’ helpt scholing de boeren aan meer inkomsten. Belangrijk daarbij is meer kennis over techniek, productiviteit en veilige preventie tegen plagen. Ook wordt er aandacht besteed aan verantwoorde werkomstandigheden, vooral in verband met kinderarbeid. In West-Afrika heeft de organisatie ‘Tree Crops Program’ ruim 16.300 boeren direct opgeleid en 38.700 boeren indirect. In de buurt van Peru heeft ACCESO 730 boeren opgeleid. In Ghana namen 175 vrouwen deel aan een speciaal programma voor vrouwen.

Kinderarbeid
Het bewustzijn over kinderarbeid en gevaarlijke werkomstandigheden in de cacaosector is toegenomen. Dit is dankzij media aandacht sinds 2000. Overheden en cacaohandelaren willen kinderarbeid tegengaan dus ontstaan er meer initiatieven. Dit is het resultaat van samenwerking van bedrijven met gemeenschappen, overheidsinstellingen, NGO’s en internationale organisaties. Zo is in 2000 de ‘World Cocoa Foundation’ opgericht. Zij helpen cacaoboeren effectief cacao te produceren. De World Cocoa Foudation wordt door zestig bedrijven gefinancierd. Het Engel-Harkin Protocol is door Tulane University Payson Center opgericht. Dit project helpt kinderarbeid tegengaan in Ivoorkust en Ghana. Zij ontwikkelden een certificaat dat toegekend kan worden aan cacaoproducenten waarbij geen kinderarbeid voorkomt.