Ontwikkelingsland – boerderij / plantage
Rijst is net als alle granen en maïs een grassoort. In wezen is rijst een moerasplant die veel water nodig heeft. De plant gedijt het best bij een temperatuur van 25 tot 30 graden. Bij de meest voorkomende rijstteelt, de natte rijstbouw, worden kweekbedden dicht bezaaid. Na een à twee maanden worden de kiemplanten overgeplant naar rijstvelden. De rijstvelden staan permanent onder water tot de rijst geoogst kan worden. Alles wordt met de hand gedaan: het uitzetten van de rijstplantjes, het oogsten en de onkruidbestrijding. Bij het oogsten wordt het veld drooggelegd. Per jaar kan men soms drie keer oogsten.
Ontwikkelingsland – verwerking en export
De rijstkorrel zit in een houtachtig vlies (het kaf). Na het oogsten wordt dat verwijderd door rijstpellers. Een aantal soorten rijst wordt ook ontdaan van het zilvervlies (de zemel) en de kiem. Dit wordt ‘dorsen’ genoemd en is voor het verlengen van de houdbaarheid. Daarna wordt de korrel gepolijst. Het dorsen en polijsten kan zowel in het ontwikkelingsland als in het Westen gebeuren. Na dit proces heeft de rijst echter een verminderde voedingswaarde.
Westen – import en verwerking
Indien de rijst nog gedorst en gepolijst moet worden vindt dit in het Westen plaats. Dit gebeurt niet met bruine rijst, ook wel zilvervliesrijst genoemd. Deze rijstsoort behoudt het zilvervlies en is daardoor voedzamer dan witte rijst.
Westen - detailhandel
Zodra de rijst gezeefd en verpakt is gaat de rijst naar de winkel of wordt geëxporteerd. Het product komt in zeer veel kwaliteiten en soorten voor op de markt. Er bestaat bijvoorbeeld Japanse kleefrijst dat voor sushi gebruikt wordt. Basmatirijst uit India verwerkt men in curry’s en dessertrijst wordt vaak in combinatie met zuivelproducten voor zoete bereidingen gebruikt.
Kinderarbeid
In Guyana is bijna 30% van de kinderen onder de 14 jaar werkzaam op de rijstplantages.
De kinderen in Guyana werken zonder bescherming en worden blootgesteld aan chemische middelen en gevaarlijke dieren zoals alligators en slangen. Hierdoor belanden veel van deze kinderen in het ziekenhuis. Ongeveer 75% van de kinderen tussen 12 en 18 jaar werkt voor en na school op de rijstvelden. In deze leeftijdscategorie komt kinderarbeid het meest voor. Veel ouders laten hun kinderen zelfs helemaal niet naar school gaan. Uit economische noodzaak moeten zij geld in het laatje brengen. In de kustplaats Johanna zijn de cijfers van kinderarbeid hoger dan 30%, omdat hier twee grote dorsbedrijven staan. Jonge jongens worden in deze bedrijven ingezet. Ook in andere landen, waaronder Pakistan en Vietnam komt kinderarbeid voor in de rijstsector.
Natuur en milieu
Het gebruik van sterke chemische middelen op de rijstplantage veroorzaakt veel milieuproblemen. Deze chemische middelen vergiftigen dieren en planten rond de plantages. De middelen verminderen de biodiversiteit op de rijstvelden en vervuilen de waterwegen. Door het intensieve gebruik van water in de rijstvelden kan de vruchtbaarheid van de grond achteruitgaan. Rijstvelden zijn tevens de bron van een vijfde van de methaangasvorming van de wereld. Methaangas draagt bij aan het opwarmen van de aarde.
Arbeidsomstandigheden
Veel boeren en arbeiders in o.a. Cambodja kunnen de taal op het etiket van chemische middelen niet lezen. Sommige middelen zijn zo gevaarlijk dat zij verboden zijn in andere landen. Arbeiders en boeren krijgen chronische gezondheidsproblemen door langdurige blootstelling aan pesticiden. Ze krijgen last van hun ogen, huid, nagels en longen. De functie van de zenuwen, hersenen en spieren gaat achteruit.
Gebrek aan informatie en juiste technologieën
In Guyana is de rijstproductie niet duurzaam. Dit wordt veroorzaakt door armoede, onvoldoende kennis, slechte irrigatie- en afwateringsinfrastructuur, onvoldoende levering van zaadjes en kunstmest en slechte droog- en opslagfaciliteiten. Ook andere ontwikkelingslanden kennen bovenstaande problemen en verliezen hierdoor ongeveer 15% van de oogst. Voor landen met een wisselend klimaat kan dit getal oplopen naar 40-50%.
Dominerende marktleiders en handelsbarrières
De handel in rijst wordt wereldwijd gedomineerd door tien grote bedrijven. Door de steeds lagere prijzen van agrarische producten, de exportsubsidies van de rijke landen en de hoge kwaliteitseisen op de wereldmarkt is het voor boeren uit ontwikkelingslanden moeilijk om hun producten te verkopen voor een eerlijke prijs.
Fair Trade en biologische rijst
Bij de productie van Fair Trade Certified rijst wordt er natuur- en mensvriendelijk geproduceerd. Daarbij krijgen de boeren een eerlijke prijs voor hun rijst. Zelfs wanneer de marktprijs van rijst laag is. Boeren die overstapten van de gangbare productie naar fair trade biologische productie hadden hier dubbel profijt van. Biologisch eten wordt daarnaast wereldwijd steeds populairder. Biologische rijst kan voor een hogere prijs verkocht worden. Het is daarmee interessant voor rijstboeren om te produceren. Bij deze productievorm worden natuurlijke bestrijdingsmiddelen en mest gebruikt. Dit gaat vervuiling van de plantage en de omgeving tegen.
Kinderarbeid
Het Guyana Agricultural and General Workers Union (GAWU) gaat kinderarbeid tegen in Guyana. Zij geven kredietfaciliteiten aan ouders van kinderen die in de rijstteelt werkzaam zijn. De ouders krijgen educatie over op welke betere manier het gezin inkomen kan verkrijgen. Ook leren zij wat het allemaal inhoudt om een bedrijf te starten of verder uit te breiden.
Technologische ontwikkelingen
De Community Economic Development Assistance Corporation (CEDAC) heeft een nieuwe vorm van familie bedrijfsvoering ontwikkeld. Dit wordt het System of Rice Intensification (SRI) genoemd. Het is een manier van rijst verbouwen waarbij zaadjes een voor een geplant worden met een minimaal gebruik van water. Het waterniveau van de terrassen wordt daarbij zo laag mogelijk gehouden. Er kan 80 à 90% bezuinigd worden op zaadjes en 25 à 50% op water. Deze manier van rijst verbouwen laat daarom een hogere opbrengst zien.
De methaanvorming in het water van rijstterrassen kan geremd worden. Dit is mogelijk door een terras droog te leggen op bepaalde momenten van de oogst. Het heeft geen invloed op de oogst maar gaat de vorming en het vrijkomen van methaan tegen. Het remmen van methaangas draagt zo bij aan het tegengaan van het opwarmen van de aarde.
English
